Wereldwijd zijn overheidsdiensten druk bezig met digitale transformaties. Hiervoor zijn moderne en toegankelijke websites een voorwaarde. En hoewel veel overheidsinstanties al bezig zijn met de naleving van wetgeving, vraag je je misschien af welke stappen je moet nemen en wanneer. 

Of je nu aan het begin staat van je weg naar compliance, of zoekt naar de juiste middelen en methoden om langdurig aan de wetgeving te voldoen, deze verkorte maar volledige checklist voor overheidswebsites zorgt ervoor dat je de juiste weg bewandelt.  

De 3 pijlers voor een betere overheidswebsite

Bekijk voordat je begint aan je weg naar compliance, naleving, deze 3 pijlers voor je langetermijnplanning: 

  1. Train je team: alle medewerkers van je afdeling moeten op de hoogte worden gebracht van de wetgeving waaraan je organisatie moet voldoen. Dus ook de makers van content, de beheerders van je site en de webontwikkelaars. Op deze manier kijken alle neuzen dezelfde kant op en werkt iedereen aan dezelfde doelen. Als je weet hoe rollen en werkwijzen worden beïnvloed door de optimalisatie- en toegankelijkheidseisen, kan je team problemen snel oplossen en voorkom je verspilling van kostbare tijd en budget. 
  2. Vind het juiste tools: weet je waarom je website nog niet voldoet aan de huidige wetgeving? Of wat je kan doen om burgerbetrokkenheid te vergroten? Het is bijna onmogelijk om handmatig een kwalitatief hoogstaande website te realiseren. Gelukkig bestaan er vele websiteoptimalisatie-instrumenten die niet alleen automatische audits van je website doen, maar ook problemen voor je prioriteren.  
  3. Creëer processen: heldere processen helpen je team de verbetering van je website op systematische wijze aan te pakken.  

Met dit als basis kun je de volgende stappen volgen om jouw overheidswebsite in topvorm te krijgen.

1. Ken de wetgeving 

""

Als je een overheidswebsite beheert, en je verantwoordelijk bent voor het updaten van de content en het continu verbeteren van de klantreis, dan ben je waarschijnlijk al bekend met de nieuwe wetgeving die op jouw organisatie van toepassing is, zoals de EU Accessibility Directive (de EU-toegankelijkheidsrichtlijn) of de AVG. 

Hoewel er natuurlijk verschillen zijn per land, komt de wetgeving in essentie op het volgende neer. Overheidsorganen worden verplicht: 

  • hun websites te moderniseren 
  • diensten te digitaliseren 
  • serviceverlening te verbeteren 
  • hun websites te standaardiseren en op een lijn te brengen 
  • ervoor te zorgen dat hun websites toegankelijk zijn 
  • te voldoen aan hoge eisen omtrent privacy van gebruikers en gegevensbescherming 
  • te voldoen aan de normen voor online beveiliging 

Wil je weten hoe je aan deze eisen kunt voldoen? Lees dan verder. 

2. Check hoe toegankelijk jouw website is

Image of a mobile phone with text that reads "20% of users could have difficulties navigating your website due to a disability"

Burgers verwachten dat overheidswebsites toegang geven tot belangrijke informatie en middelen. Echter, voor de 20% van de wereldwijde bevolking met een beperking zijn deze websites vaak te moeilijk te navigeren en begrijpen. Als ze niet op je website kunnen navigeren, hebben burgers geen toegang tot de publieke informatie en diensten die je aanbiedt. Daarbij komt, dat non-compliance hoge boetes kan opleveren.  

Webtoegankelijkheid houdt in dat websites gebruikt kunnen worden door iedereen, ongeacht hun capaciteiten of beperkingen. Als sites op de juiste manier worden ontworpen, ontwikkeld en onderhouden, dan hebben alle gebruikers gelijke toegang tot de informatie en functionaliteiten. Denk bij het verbeteren van de toegankelijkheid van je website aan deze 3 kernprincipes: 

  1. begrijpelijk – te snappen voor alle gebruikers, ongeacht hun (zintuiglijke) beperkingen of capaciteiten 
  2. bruikbaar – toegankelijk en navigeerbaar, ongeacht het apparaat 
  3. robuust – toegankelijk ongeacht OS, browser of versie 

Om te voldoen aan de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), moet je site het volgende bevatten: 

  1. een toegankelijkheidsverklaring 
  2. een logische en consistente paginastructuur 
  3. nuttige en logische paginatitels 
  4. toegankelijke links met linktekst 
  5. toegankelijke beelden, audio, video met ondertiteling, toegankelijke documenten, en toegankelijke formulieren 

Als je het lastig vindt om te bepalen of jouw site voldoet aan de toegankelijkheidseisen, kies dan voor een digitaal toegankelijkheidsinstrument dat je het volgende kan bieden: 

  • geautomatiseerde toegankelijkheidstests op basis van wettelijke normen en specifieke afdelingsdoelen 
  • inzichten om je te helpen bij het prioriteren van toegankelijkheidsproblemen 
  • de mogelijkheid om toegankelijkheidsdoelstellingen te formuleren voor een gerichte aanpak 
  • een complete toegankelijkheidsscore 

3. Implementeer beveiligingscontroles

Om te voldoen aan de wettelijke eisen en je site veilig te maken voor je organisatie én de burger, moet je beveiligings- en managementmaatregelen implementeren die ongewenste lekken van gevoelige data voorkomen.  

Een van de grootste veiligheidsrisico's is het gebruik van onveilige domeinen – externe links naar websites die phishing- of ongewenste software, of malware kunnen bevatten. Het is essentieel dat je deze links van je site verwijdert; ze zijn niet alleen slecht voor de reputatie van je organisatie, je riskeert ook je eigen online veiligheid, en die van je sitebezoekers. En wees transparant, door algemene informatie over je beveiligingsprotocol te publiceren. 

4. Duik in data privacy

Bij beveiliging van je website, heeft dataprivacy prioriteit. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geldt al enige tijd in Europa, en hoewel je deze wet waarschijnlijk kent, zijn er ook meer recente wetten van kracht geworden. Een belangrijke is: 

De Cookiewet – deze wet verplicht websites toestemming te verkrijgen van websitebezoekers om hun data te verzamelen en bewaren via een pop-up banner. Simpel gezegd, je kunt niet langer slechts een banner laten zien met "Wie deze site gebruikt, accepteert cookies". In plaats daarvan moet je je bezoekers via de banner inlichten over waarom, hoe en waar hun persoonlijke data wordt verzameld en opgeslagen. Daarnaast moeten bezoekers hiervoor expliciet toestemming geven, dan wel je databeleid accepteren of afwijzen. Op dit moment geldt deze wet alleen voor de Europese Unie, maar aangezien je niet kunt controleren wie je site bezoekt, is het verstandig om een cookiebanner te hebben om jezelf te beschermen.  

5. Track en analyseer gebruikerservaring 

Simpel gezegd verwacht de burger moderne overheidswebsites die fungeren als een online shop, met eenvoudige toegang tot belangrijke openbare informatie en diensten. Helaas zijn veel van deze sites niet klaar om aan deze verwachtingen te voldoen. Als je echt zeker wil weten of de gebruikerservaring van je site aan de eisen voldoet, dan moet je alles weten of het volgen en verbeteren van je digitale burgerbetrokkenheid. 

In sommige landen vereist nieuwe regelgeving dat elke verandering aan je website wordt verantwoord door het monitoren van gedragsdata en het indexeren van iteraties. Hiermee is het gebruik van analysesoftware essentieel geworden. Een analyse-instrument kan je helpen problemen en veranderingen van je site te identificeren en volgen, en daarnaast kan het je helpen analyseren hoe gebruikers je webpagina's en content ervaren. Zo bieden instrumenten als Siteimprove Analytics een keur aan kaarten die visualiseren: 

  • welke onderdelen van of content op je site de aandacht van gebruikers trekt   
  • hoe ver bezoekers naar beneden scrollen om te vinden wat ze zoeken, en waar ze het opgeven 
  • wat bezoekers doen met je links, tekst, formulieren, knoppen, video's, etc. 
  • hoe gedragspatronen tussen verschillende bezoekerssegmenten zich met elkaar verhouden  

A screenshot of Siteimprove's heatmap. Different colors indicate where on the page users click.

6. Implementeer best-practice design standaarden

Kijk eens naar de ontwerpnormen die gesteld zijn door de Technology Transformation Service van de Amerikaanse General Services Administration. Deze beschrijven hoe je kunt zorgen dat je site consistente content levert op verschillende apparaten, en content weergeeft die voldoet aan de toegankelijkheidsbehoefte van de specifieke gebruiker. Een consistente look-and-feel op alle overheidswebsites geeft burgers meer begrip over wat waar te doen. 

Hoe je je content presenteert is minstens zo belangrijk voor compliance. Content op overheidswebsites moet zo eenvoudig en systematisch mogelijk gepresenteerd worden, dus besteedt extra aandacht aan je navigatiemenu, plug-ins en zoekfuncties. Daarnaast kan bepaalde content zoals tabellen lastig te zien zijn op een klein scherm, dus denk na over andere manieren om informatie te presenteren 

7. Focus op de kwaliteit en frisheid van je content 

De kwaliteit van je content is belangrijk voor zowel compliance als digitale burgerbetrokkenheid. Veel overheidssites hebben last van content-ROT, een Engels acroniem voor de termen overbodig, achterhaald en onbelangrijk (redundant, out-of-date, trivial). Gelukkig zijn er strategieën en instrumenten die je kunnen helpen ROT aan te pakken. Deze instrumenten kunnen automatische kwaliteitscontroles uitvoeren om je te helpen: 

8. Zorg ervoor dat je content mobielvriendelijk is 

""

Het creëren van een mobielvriendelijke site is niet makkelijk, maar regelgeving én gebruikersverwachting maken het noodzakelijk.

Om je te helpen je site apparaatonafhankelijk te maken, richt je je op de volgende factoren: 

  • Ontwerp  een responsief, mobielvriendelijk websiteontwerp past zich automatisch aan de weergave op verschillende apparaten aan; mobiele telefoon, tablet of desktop. Denk eraan dat een goed mobielvriendelijk ontwerp ook rekening houdt met leesbaarheid, navigeerbaarheid en functionaliteit op andere apparaten. 
  • Prestaties – test de mobiele prestaties van je site om te zien of deze voldoen aan de norm voor mobiele apparaten. Met behulp van software zoals Siteimprove Performance kun je zien hoe jouw site wordt geladen op mobiele apparaten; bij verschillende netwerksnelheden en vanuit verschillende gebieden. Hierdoor weet je hoe lang het duurt voordat je site is geladen op mobiele apparaten, en wat gebruikers zien tijdens het laden. 
  • Analyse – krijg zoveel mogelijk inzicht in hoe bezoekers vanaf mobiele apparaten zich op je site gedragen. Met behulp van analysesoftware zoals Siteimprove Analytics kun je niet alleen het siteverkeer per apparaat bekijken, maar ook bepalen waar je site nog hiaten heeft voor gebruikers van mobiele apparaten. 

Het van kracht worden van wetgeving voor overheidswebsites markeert een kritiek moment voor de digitale transformatie van overheden en biedt geweldige kansen om digitale burgerbetrokkenheid te verbeteren. Je website baseren op een mensgerichte strategie helpt je bij het stimuleren van verbeterde online overheidsdiensten, nu en in de toekomst.